İsrail hakkında bunları biliyor musunuz?

İsrail, hemen hemen herkesin zihninde bir parça tedirginlik uyandıran bir ülke. Aslında bu tedirginlikte haksız sayılmayız. Çünkü burası bitmek bilmeyen tartışmaların, inançların ve siyasetin tam merkezi. Ben Aralık 2017’de, Kudüs’ün başkent ilanı tartışmalarıyla gündemde olduğu en sıcak dönemlerden birinde oradaydım. O günlerde bile şehrin havasında tarif edilemez bir gerilim ve aynı zamanda büyüleyici bir mistisizm vardı.

Şaşırtıcı Gerçekler: Bilmediğimiz İsrail

İsrail hakkında sadece haberlerde gördüklerimizden çok daha fazlası var:

• Tanrı’ya Mektuplar: Her yıl Kudüs’e, üzerinde “Tanrı’ya ulaştırılmak üzere” yazan yaklaşık 1000 mektup geliyor. Bu mektuplar PTT tarafından toplanıp Ağlama Duvarı’nın yarıklarına yerleştiriliyor.
• Modern İsrail’in kuruluş sürecinde, ünlü fizikçi Albert Einstein’a cumhurbaşkanlığı teklif edilmiş; ancak o, “insanlarla uğraşacak yeteneğim yok” diyerek reddetmiştir.
• Kadın-erkek herkes için askerlik zorunlu. Hafta sonu izne çıkan askerleri, sivil kıyafetleri ve sırtlarında tüfekleriyle kafelerde latte içerken görmek buranın “normali”.
• İlginçtir ki, radikal Yahudi mezheplerinden biri olan Neturei Karta, “Mesih gelmeden devlet kurulamaz” diyerek İsrail devletinin varlığına karşı çıkıyor ve Filistin’i destekliyor.
• Cumartesi günleri (Şabat) dindar Yahudilerin elektrikli cihaz kullanması yasak. Bu yüzden otellerde “Şabat Asansörü” bulunur; hiçbir düğmeye basmanıza gerek kalmadan her katta otomatik olarak durur.

İsrail hakkında İlk kez duyacağınız bilgilerden bir demet

• ABD ‘nin her yıl 5 milyar doları  yardım adıyla İsrail’e yolladığını? Aynı miktarın tüm Afrika kıtasındaki ülkelere vermeyi kabul ettiğinden daha fazla olduğunu?
•  
• İsrail’in geniş bir nükleer silah deposuna ve orta menzilli balistik füzelere sahip olduğunu?
•  
• Peki ya  Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 69 ayrı kararını ihlal ettiğini?
•  
• Ülkenin çelik kubbe denilen bir sistem ile yapılan füze saldırılarını geri püskürtebildiğini?
•  
• Musevilerin sarı plaka, Müslümanların ise beyaz plakalı araçlarla birbirinden ayırt edildiğini?
•  
• İsrail parasının üstünde görme özürlüler için “Braile” denilen işaretler bulunduğunu?
•  
• İsrail’in kurucusu ve ilk Başbakanı David Ben Gurion bir Ateist olduğunu?
•  
• Ülke su kaynaklarının %85 i Musevilere %15 i Müslümanların kullanımına verildiğini?
•  
• En az 400 Nazi subayının savaştan sonra Museviliğe geçerek İsrail’e yerleştiğini?
•  
• Dünyanın her yerinden  25 yaş altı olan Yahudi gençlerin İsrail devletince bütün ihtiyaçları karşılanmak üzere 3 ay Kudüs’te kampa katılabileceklerini?

Kudüs: Bir Şehirden Daha Fazlası

Kudüs’e girdiğinizde sizi karşılayan şey cami, kilise ya da sinagogdan önce askerlerdir. Şehir adeta bir açık hava kışlası gibi. Ülkede erkeklerin 18-28 yaşları arasında 3 yıl, kadınların ise 18-26 yaş arasında 2.5 yıl askerlik yaptıklarını?  Haftasonları evlerine izinli gelirken bile silahlarını yanlarında taşıdıklarını? Hatırı sayılır bir maaş da aldıklarını duymuş muydunuz?

Askerlerin gölgesinde şehri gezmek can sıkıcı bir durum olsa da farklı bir havası var. Şehrin o kadar ağır bir manevi havası var ki, her yıl bazı turistler kendilerini peygamber sanmaya başlayıp hastanelik oluyor. Literatürde buna “Kudüs Sendromu” deniyor.

Mea Shearim: Burası 18. yüzyıl Doğu Avrupa’sı gibi. Siyah paltolu, uzun lüleli ultra-ortodoks Yahudilerin yaşadığı bu mahallede zaman durmuş durumda. Burada fotoğraf çekmek veya uygunsuz kıyafetle gezmek büyük tepki çekebilir. Aklınızda olsun…

Vize, Giriş ve Güvenlik Parametreleri

Türk vatandaşları için B2 tipi turistik vize gerekiyor. Vize ücretsiz ve evraklarınız tamsa kolayca alınıyor.

Kritik İpucu: Eğer ileride İran, Lübnan veya Suudi Arabistan gibi ülkelere gitme planınız varsa, vizenin pasaporta basılmamasını, ayrı bir kağıda (A4) verilmesini isteyin.

Havalimanı Çilesi: Tel Aviv’deki Ben Gurion Havalimanı’na (İsrail’in kurucusu, aynı zamanda İstanbul Üniversitesi Hukuk mezunudur) giriş nispeten kolay olsa da çıkış tam bir sabır sınavı. Güvenlik görevlileri size onlarca soru sorabilir. “Nereye gittin? Kiminle konuştun? Çantanı kim hazırladı?” gibi sorulara hazırlıklı olun ve sadece doğruyu söyleyin.

Gezi Sırasında Hayat Kurtaran Bilgiler

• Para birimi Şekel (ILS). Türk Lirası ile değeri yakın görünse de aldanmayın; İsrail dünyanın en pahalı ülkelerinden biridir. Basit bir falafel dürüm bile bütçenizi sarsabilir. Mesela bu yazıyı yazarken ( 2017 aralık )1 TL =0.92 ILS Bu para değerini görünce içinizi bir sevinç kapladı değil mi? Kaplamasın…
• Şehir içi ve şehirler arası otobüslerde bilet sürücüden alınıyor. Kudüs içinde bilet 6 şekel idi. (bayağı pahalı ) Pahalılık sadece ulaşımda değil, basit atıştırmalıklar bile sandviç gibi 20 şekel civarında.
• “İstediğimi giyerim” özgürlüğü Kudüs’ün kutsal bölgelerinde pek geçmiyor. Ülkede her türlü kıyafetle dolaşabilirsiniz fakat unutmamanız gereken adım başı bir ibadethane var. İster kilise, ister cami olsun; kurallara uymak zorundasınız. Aksi takdirde kapıdan çevrilirsiniz.  
• Resmi tatil günleri Cuma ve Cumartesi ! Cuma 17.00 gibi başlayan Şabat, cumartesi akşam saatlerine kadar sürdüğünden  toplu taşımalar, taksiler çalışmıyor. Çalışanını bulursanız bilin ki Yahudi değildir. Araba kiraladıysanız gittiğiniz mahallelere dikkat! Koyu yahudi mahallesine giren bir arkadaşım sıkıntılı saatler geçirmişti.
• Ölü Deniz (Lut Gölü): Vaktiniz varsa mutlaka dünyanın en alçak noktasına gidin. Suyun o kadar yüksek bir tuz oranı var ki, batmanız imkansız. Suyun üzerinde gazete okurken fotoğraf çekilmek buranın klasiğidir.

Özetle; İsrail ve Kudüs, her köşesinde ayrı bir hikaye, her sokağında ayrı bir gerilim barındıran, ama bir kez gidince insanın zihninde silinmez izler bırakan benzersiz bir coğrafya.

Tüm İsrail yazılarım aşağıda

• Kudüs’ün önemini anlattığım yazı  Kudüs’ün tarihi
• Kudüs’ te görülmesi gereken yerler için Kudüs’te gezilecek yerler
• Kudüs’te Mescid-i Aksa ve civarı için Kudüs’te gezilecek yerler 2
• Yahudileri yakından tanımak için Az bilinen Yahudi ibadetleri ve bayramları
• Yahudi kıyafeleri ve daha fazlası için Yahudi kıyafetleri- Yahudi düğünü